ΑΠΟ ΤΗ
ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ
ΣΤΟΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ

Όλοι μιλούν στον ΟΗΕ — αλλά ποιος μπορεί να επιβάλει λύσεις;

Στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ συζητήθηκαν μαζί μερικά από τα μεγαλύτερα προβλήματα της εποχής: οι πόλεμοι, η κλιματική κρίση, οι ανισότητες και η τεχνητή νοημοσύνη. Ο Αντόνιο Γκουτέρες ζήτησε οι διεθνείς κανόνες να εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο για όλους, να αλλάξουν θεσμοί που δεν ανταποκρίνονται πλέον στη σημερινή πραγματικότητα και να υπάρξουν κοινοί διεθνείς κανόνες για την AI.

Η συνάντηση των ηγετών δεν παρήγαγε μία μεγάλη κοινή συμφωνία. Αντίθετα, ανέδειξε πόσο δύσκολα οι διεθνείς θεσμοί μετατρέπουν την κοινή ανησυχία σε δεσμευτική δράση.

Η ένταση στη Μέση Ανατολή περνά πλέον στην ενέργεια και στην οικονομία

Η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν κυριάρχησε στη Νέα Υόρκη, χωρίς σταθερή διπλωματική διέξοδο. Την ίδια στιγμή, οι επιθέσεις των Χούθι αυξάνουν την πίεση στη Σαουδική Αραβία και στις θαλάσσιες οδούς της Ερυθράς Θάλασσας.

Ο Περσικός Κόλπος και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ είναι κρίκοι της ίδιας αλυσίδας. Ένα πλήγμα σε λιμάνι, αγωγό ή ενεργειακή εγκατάσταση μπορεί να μεταφερθεί στις μεταφορές, στα καύσιμα και στον πληθωρισμό.

Ποιος θα πληρώσει την προστασία από την ενεργειακή ακρίβεια;

Ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξετάζουν ή εφαρμόζουν μέτρα όπως επιδοτήσεις, φοροελαφρύνσεις ή πρόσθετη φορολόγηση έκτακτων κερδών. Δεν υπάρχει όμως ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πακέτο που να εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα κράτη-μέλη. Η φορολογία αποφασίζεται σε μεγάλο βαθμό από κάθε χώρα ξεχωριστά.

Η πίεση μεγαλώνει επειδή τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου βρίσκονται χαμηλότερα από τα συνηθισμένα επίπεδα ενόψει του χειμώνα.

Η εκλογική ήττα πιέζει την κυβέρνηση του Μερτς

Στη Γερμανία δεν έγιναν εθνικές εκλογές, αλλά δύο σημαντικές περιφερειακές αναμετρήσεις. Για να διαβάζεται πιο εύκολα το αποτέλεσμα: η CDU είναι το μεγάλο κεντροδεξιό κόμμα και το κόμμα του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς. Η AfD είναι κόμμα της δεξιάς, που κατατάσσεται από πολιτικούς επιστήμονες στο δεξιό λαϊκιστικό έως και ακροδεξιό φάσμα. Η Die Linke είναι κόμμα της Αριστεράς, με έμφαση στην αναδιανομή και στην ενίσχυση του κοινωνικού κράτους. Το SPD είναι το παραδοσιακό σοσιαλδημοκρατικό κόμμα της κεντροαριστεράς.

Στο Μεκλεμβούργο–Δυτική Πομερανία, στη βορειοανατολική Γερμανία, η AfD ήρθε πρώτη με 38,2%, ενώ η CDU πήρε 4,9% και έμεινε εκτός του τοπικού κοινοβουλίου. Στο Βερολίνο πρώτη αναδείχθηκε η Die Linke με 25,7%, ενώ η CDU περιορίστηκε στο 18,8%.

Τα αποτελέσματα δεν αλλάζουν άμεσα την ομοσπονδιακή κυβέρνηση: ο Μερτς παραμένει καγκελάριος. Δείχνουν όμως ότι η δυσαρέσκεια στρέφεται σε διαφορετικές κατευθύνσεις ανά περιοχή — προς την AfD στη βορειοανατολική Γερμανία και προς την Αριστερά στο Βερολίνο — και αυξάνουν την πολιτική πίεση στην CDU.

Μπορεί να υπάρξει εκεχειρία μόνο για την ενέργεια;

Η Ουκρανία επιδιώκει παύση των επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, φοβούμενη νέα ρωσική εκστρατεία κατά του ηλεκτρικού και θερμαντικού δικτύου της. Παράλληλα, το Κίεβο συνεχίζει να πλήττει ρωσικά διυλιστήρια.

Προηγούμενες προσπάθειες για ανάλογη εκεχειρία κατέρρευσαν γρήγορα. Αυτή τη στιγμή υπάρχει πρόταση και ισχυρό κίνητρο, όχι συμφωνία με μηχανισμό εφαρμογής.

Το Ελ Νίνιο μπορεί να φτάσει μέχρι το καλάθι μας

Το Ελ Νίνιο ενισχύεται και αυξάνει τον κίνδυνο ξηρασίας, ακραίας ζέστης και πυρκαγιών στη Νοτιοανατολική Ασία. Η περιοχή είναι σημαντικός παραγωγός ρυζιού, φοινικέλαιου και άλλων βασικών προϊόντων.

Αν μειωθούν σημαντικά οι σοδειές, η επίδραση μπορεί να περάσει στις διεθνείς τιμές τροφίμων. Η κατεύθυνση του κινδύνου είναι σαφής· το ακριβές μέγεθος παραμένει αβέβαιο.

Η επιδημία Ebola στο Κονγκό παραμένει δύσκολη στην αντιμετώπιση

Ο Bundibugyo είναι ένας από τους ιούς της οικογένειας Ebola που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή νόσο στον άνθρωπο. Μεταδίδεται κυρίως μέσω άμεσης επαφής με σωματικά υγρά μολυσμένου ανθρώπου ή με μολυσμένα υλικά.

Η τρέχουσα επιδημία στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό συνεχίζεται. Έχει ξεκινήσει εμβολιασμός υγειονομικών πρώτης γραμμής με διαθέσιμες επιλογές προστασίας, ενώ παράλληλα αξιολογείται πόσο αποτελεσματικές είναι απέναντι στο συγκεκριμένο στέλεχος.

Η ανασφάλεια, οι μετακινήσεις πληθυσμών και οι αδύναμες υποδομές δυσκολεύουν την ιχνηλάτηση, την απομόνωση των κρουσμάτων και την πρόσβαση σε έγκαιρη περίθαλψη.

Ελλάδα: πώς θα συγκρατηθεί το κόστος θέρμανσης τον χειμώνα

Η κυβέρνηση προετοιμάζει παρέμβαση για το πετρέλαιο θέρμανσης με συνδυασμό μέτρων: αύξηση του επιδόματος, συμμετοχή κράτους και διυλιστηρίων και παρεμβάσεις στην τελική τιμή. Ο δημόσια δηλωμένος στόχος είναι η τιμή εκκίνησης να βρεθεί κάτω από €1,75 το λίτρο.

Το θέμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη βόρεια Ελλάδα, όπου η περίοδος θέρμανσης είναι μεγαλύτερη και οι ανάγκες των νοικοκυριών αυξημένες. Το επίδομα θέρμανσης καλύπτει περισσότερες μορφές ενέργειας και διαφοροποιείται ανάλογα με την περιοχή και τα χαρακτηριστικά του νοικοκυριού.

Το δύσκολο σημείο είναι ότι η διεθνής αγορά παραμένει ασταθής. Η τελική τιμή επηρεάζεται από το πετρέλαιο, τα διυλιστήρια, τις διεθνείς τιμές diesel, τη φορολογία και το ύψος της κρατικής στήριξης.

Ο πόλεμος έχει διαιρέσει και την οικονομία του Σουδάν

Ο εμφύλιος πόλεμος, που ξεκίνησε το 2023, διεξάγεται κυρίως ανάμεσα στον τακτικό στρατό του Σουδάν (SAF) και τις παραστρατιωτικές Rapid Support Forces (RSF). Η σύγκρουση έχει προκαλέσει μαζικό εκτοπισμό, καταστροφή υποδομών και βαθιά οικονομική κρίση.

Η οικονομία έχει αρχίσει να χωρίζεται όπως και το πεδίο του πολέμου. Διαφορετικές πλευρές ελέγχουν περιοχές παραγωγής, εμπορικές διαδρομές, πηγές δημόσιων εσόδων και μέρος της εξόρυξης και του εμπορίου χρυσού. Παράλληλα, η υποχώρηση του σουδανικού νομίσματος κάνει ακριβότερα τα τρόφιμα και άλλα βασικά αγαθά.

Όσο παγιώνονται ξεχωριστές πηγές εσόδων και οικονομικά δίκτυα γύρω από τις εμπόλεμες πλευρές, τόσο δυσκολότερη γίνεται η επιστροφή σε μία ενιαία οικονομία και ένα ενιαίο κράτος.

Τι μένει ανοιχτό μέχρι την Κυριακή

Αν η συνάντηση Τραμπ–Σι οδηγήσει σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις για εμπόριο, τεχνολογία ή AI. Δεν καταγράφουμε αποτέλεσμα πριν ολοκληρωθεί.

Αν η ομιλία και οι επαφές του πρωθυπουργού παράγουν νέα θέση ή πρωτοβουλία και όχι μόνο διπλωματικό πρόγραμμα.

Αν υπάρξει κοινή ευρωπαϊκή κατεύθυνση ή κάθε κράτος κινηθεί μόνο του.

Αν η πρόταση για ενεργειακή εκεχειρία αποκτήσει πραγματικό μηχανισμό εφαρμογής.

Τι συνδέει τελικά αυτές τις ημέρες

Ο πόλεμος περνά στην ενέργεια και στο κόστος ζωής. Το κλίμα μπορεί να περάσει στις τιμές των τροφίμων. Η οικονομική πίεση μετατρέπεται σε πολιτική δυσαρέσκεια. Και οι αδύναμοι θεσμοί ή τα αδύναμα συστήματα υγείας κάνουν κάθε κρίση δυσκολότερη στη διαχείριση.

Οι εξελίξεις αυτές δεν είναι μία ενιαία κρίση. Δείχνουν όμως έναν κοινό μηχανισμό: η πίεση μεταδίδεται από το ένα σύστημα στο άλλο και οι συνέπειες εμφανίζονται συχνά πολύ μακριά από το σημείο όπου ξεκίνησε το πρόβλημα.