Πώς ένα κλειστό στενό φτάνει στον λογαριασμό σου

Η QatarEnergy παρέτεινε στις 28 Αυγούστου τη force majeure στις παραδόσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου προς την Ιταλία, μέχρι τις αρχές Νοεμβρίου. Το μέγεθος: το Κατάρ έστειλε 18 φορτία LNG στους έξι μήνες του πολέμου ΗΠΑ–Ιράν. Την ίδια περίοδο πέρσι είχε στείλει 509. Αιτία: οι διελεύσεις πλοίων από το Στενό του Ορμούζ έπεσαν από ~100 την ημέρα σε ~5.

Λιγότερο αέριο στην αγορά → τα ευρωπαϊκά αποθέματα στο 63,3% στις 26 Αυγούστου, έναντι πενταετούς μέσου όρου ~79% — το χαμηλότερο για την ημερομηνία από το 2011 που ξεκίνησε η καταγραφή → τιμή αερίου TTF €65,40 ανά μεγαβατώρα, υψηλό τριετίας, περίπου διπλάσια από πέρσι → στην Ελλάδα η χονδρική τιμή ρεύματος πήγε από €89/MWh τον Μάιο και €110 τον Ιούλιο, σε μέσο όρο €133 τον Αύγουστο, και πάνω από €140 από τις 15 Αυγούστου.

Η χονδρική τιμή καθορίζεται από το ακριβότερο εργοστάσιο που χρειάστηκε κάθε ώρα. Τα φωτοβολταϊκά παράγουν το μεσημέρι και μηδέν μετά τη δύση — ενώ η ζήτηση τον Αύγουστο κορυφώνεται στις 20:00–22:00. Το κενό της βραδινής αιχμής το καλύπτει το φυσικό αέριο, και έτσι το αέριο βάζει την τιμή. Την εβδομάδα 17–23 Αυγούστου η παραγωγή από ανανεώσιμες έπεσε 34% και η μέση τιμή ανέβηκε 41,2%. Το βαθύτερο ζήτημα, σύμφωνα με την ανάλυση, είναι ότι η Ελλάδα δεν διαθέτει επαρκή αποθήκευση για να εξομαλύνει τέτοιες διακυμάνσεις.

Στις 26 Αυγούστου ο αμερικανικός πληθωρισμός PCE βγήκε 3,7%. Χωρίς τρόφιμα και ενέργεια: 3,3%. Η διαφορά των 0,4 μονάδων είναι η ενέργεια. Δύο μέρες μετά, ο πρόεδρος της Fed Κέβιν Γουόρς δήλωσε στο Τζάκσον Χόουλ: «Ο πληθωρισμός τρέχει πάνω από τον στόχο μας του 2%. Άρα η κύρια εστίαση της Fed αυτή τη στιγμή πρέπει να είναι στις τιμές.» Η πιθανότητα αύξησης επιτοκίου στις 15–16 Σεπτεμβρίου πήδηξε από 35% σε σχεδόν 60% μέσα σε μία ημέρα.

Ένα στενό στη Μέση Ανατολή έκλεισε. Το αέριο ακρίβυνε. Ο πληθωρισμός δεν πέφτει. Η κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ σκέφτεται να ανεβάσει τα επιτόκια — που σημαίνει ακριβότερο δανεισμό παντού.

Πόσο από τον πληθωρισμό είναι ενέργεια. Αν η Fed θα ανεβάσει πράγματι επιτόκιο. Και αν θα υπάρξει ελληνική επιδότηση: το κατώφλι των €0,15/kWh έχει αναφερθεί ως το σημείο όπου η στήριξη γίνεται πιθανή — το πράσινο τιμολόγιο είναι σήμερα €0,123/kWh για τις πρώτες 200 kWh — αλλά καμία επιδότηση δεν έχει ανακοινωθεί.

Ο πόλεμος έφυγε από το μέτωπο και πήγε στα διυλιστήρια

Καμία από τις δύο πλευρές δεν κέρδισε έδαφος αυτή την εβδομάδα. Και οι δύο χτύπησαν την οικονομική λειτουργία της άλλης.

21 επιθέσεις σε διυλιστήρια μέσα στον Αύγουστο — ρεκόρ. Η ρωσική διύλιση έπεσε στα 3,8 εκατ. βαρέλια την ημέρα, το χαμηλότερο σε πάνω από 20 χρόνια, όταν το καλοκαίρι χρειάζονται 5,3–5,5 (εκτίμηση S&P Global). Στις 29–30 Αυγούστου χτυπήθηκε ξανά το Κιρίσι, το δεύτερο μεγαλύτερο διυλιστήριο της Ρωσίας. Το αποτέλεσμα μέσα στη Ρωσία: παραγωγή βενζίνης −20%, ντίζελ −23%, και δελτίο 40–60 λίτρα ανά όχημα σε πρατήρια.

Στις 24 Αυγούστου ο Πούτιν υπέγραψε διάταγμα που επιτρέπει στο κράτος να θέτει υπό προσωρινό έλεγχο υποδομές των οποίων οι ιδιοκτήτες δεν τις προστατεύουν ή δεν τις επισκευάζουν γρήγορα. Στις 26 Αυγούστου η Ρωσία ανακοίνωσε πλήγματα σε πέντε πλοία στα λιμάνια Πιβντένι και Οδησσού — ονόματα πλοίων και θύματα δεν δόθηκαν. Στις 30 Αυγούστου προανήγγειλε «μαζικά πλήγματα» στην ουκρανική ενέργεια.

Στις 29 Αυγούστου η ρωσική περιφέρεια Ροστόφ κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης — επειδή η διακοπή της ναυσιπλοΐας στην Αζοφική εμπόδισε τις δικές της αγροτικές εξαγωγές. Δηλαδή: τρεις μέρες αφότου η Ρωσία χτύπησε πλοία σε ουκρανικά λιμάνια, κήρυξε έκτακτη ανάγκη επειδή δεν μπορεί να εξάγει τα δικά της σιτηρά από τα δικά της λιμάνια.

Και οι δύο προσπαθούν να σταματήσουν την άλλη να λειτουργεί ως οικονομία. Και οι δύο τα καταφέρνουν εν μέρει. Κανείς δεν κερδίζει τον πόλεμο.

Τα ρωσικά διυλιστήρια εκτός λειτουργίας βγάζουν καύσιμα από την παγκόσμια αγορά. Ο ουκρανικός πόλεμος ανεβάζει και αυτός τον ευρωπαϊκό λογαριασμό.

Μυστική διπλωματία, ενώ ο σκιώδης πόλεμος επεκτείνεται

Ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ ταξίδεψε χωρίς ανακοίνωση στη Μόσχα — η πρώτη γνωστή επίσκεψη εν ενεργεία διευθυντή της CIA στη ρωσική πρωτεύουσα. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, πρότεινε τριμερή σύνοδο Τραμπ–Πούτιν–Ζελένσκι, προειδοποίησε τη Μόσχα να μην επιτεθεί σε χώρα του ΝΑΤΟ, και πίεσε να κόψει τη στήριξη προς το Ιράν. Την ίδια μέρα ο Ζελένσκι παρουσίασε μονοσέλιδη πρόταση διαπραγμάτευσης — η Μόσχα δεν την έχει αποδεχθεί.

ΥΠΟ ΕΡΕΥΝΑ. Η πτήση αμερικανικού C-17 από τη Ρίγα προς το αεροδρόμιο Βνούκοβο είναι επιβεβαιωμένη. Το περιεχόμενο της επίσκεψης στηρίζεται σε ανώνυμες πηγές και δεν έχει επιβεβαιωθεί ούτε από τον Λευκό Οίκο ούτε από το Κρεμλίνο. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου είπε για το αεροσκάφος: «Δεν έχουμε καμία πληροφορία γι' αυτό.» Υπάρχει και ασυμφωνία ημερομηνίας — 25 ή 27 Αυγούστου.

Την ίδια εβδομάδα στην Ευρώπη: drone φορτωμένο με εκρηκτικά στο αεροδρόμιο της Λειψίας, δίπλα σε ουκρανικό αεροσκάφος. Απόπειρα δολοφονίας στην Πολωνία. Πυρκαγιά στην εσθονική Milrem Robotics, προμηθεύτρια της Ουκρανίας. Εμπρησμός σε αποθήκη ουκρανικής φιλανθρωπικής οργάνωσης στη Λετονία. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι θα κατονομάσει τους υπευθύνους. Η Ρωσία αρνείται κάθε ανάμειξη.

Ο Ντόναλντ Τουσκ, πρωθυπουργός της Πολωνίας — χώρας που συνορεύει με Ρωσία και Λευκορωσία — στις 28–29 Αυγούστου: «Οι επόμενοι επτά ή οκτώ μήνες μπορεί να κρίνουν την ασφάλεια της περιοχής.» Το συνέδεσε ρητά με το ταξίδι Ράτκλιφ. Το ΝΑΤΟ, στις 30 Αυγούστου: «Δεν βλέπουμε επικείμενη απειλή επίθεσης.»

Δεν διαφωνούν για τα γεγονότα. Διαφωνούν για το τι σημαίνουν. Το ΝΑΤΟ μιλά για στρατιωτική επίθεση — άρματα και πυραύλους. Ο Τουσκ μιλά για κάτι που ήδη συμβαίνει: δολιοφθορές, εμπρησμοί, drones. Η Πολωνία και η Φινλανδία, που συνορεύουν με τη Ρωσία, διαβάζουν τον κίνδυνο διαφορετικά από έναν οργανισμό που μιλά για 32 χώρες.

Το ενδιαφέρον δεν είναι ποιος έχει δίκιο. Είναι ότι το Ιράν και η Ουκρανία δουλεύονται από το ίδιο κανάλι. Αν ισχύει το δημοσίευμα, ο ίδιος άνθρωπος μετέφερε και τα δύο μηνύματα στην ίδια συνάντηση.

Δέκα μέρες στις γεννήτριες

Αυτή η κάρτα είναι η συνέχεια της προηγούμενης. Όταν χτυπάς το ενεργειακό δίκτυο μιας χώρας που έχει πυρηνικά εργοστάσια, δεν χτυπάς μόνο θέρμανση και φωτισμό.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (IAEA) — ο οργανισμός του ΟΗΕ που επιβλέπει την πυρηνική ασφάλεια — ανακοίνωσε στις 29 Αυγούστου ότι το πυρηνικό εργοστάσιο της Ζαπορίζια είναι πάνω από μία εβδομάδα χωρίς εξωτερική τροφοδοσία ρεύματος. Το Ζαπορίζια είναι το μεγαλύτερο πυρηνικό εργοστάσιο της Ευρώπης. Βρίσκεται στην Ουκρανία, σε περιοχή που ελέγχει η Ρωσία από το 2022.

Αυτό είναι το σημείο που δεν είναι προφανές. Ένα πυρηνικό εργοστάσιο χρειάζεται ρεύμα το ίδιο, ακόμη κι όταν έχει σταματήσει να παράγει — για να ψύχει τους αντιδραστήρες και τα αποθηκευμένα πυρηνικά καύσιμα. Το πυρηνικό υλικό συνεχίζει να βγάζει θερμότητα για χρόνια αφού σβήσει ο αντιδραστήρας. Χωρίς ψύξη, η θερμοκρασία ανεβαίνει. Κανονικά αυτό το ρεύμα το παίρνει από το δίκτυο. Εδώ το δίκτυο έχει κοπεί.

Οι γεννήτριες πετρελαίου — το εφεδρικό δίχτυ ασφαλείας. Έχουν καύσιμο για περίπου 10 ημέρες. Ο γενικός διευθυντής του IAEA Ραφαέλ Γκρόσι: «Η διαθεσιμότητα πετρελαίου είναι υψίστης σημασίας κάθε φορά που ένας πυρηνικός σταθμός χάνει την εξωτερική τροφοδοσία.»

Είναι η 27η φορά που συμβαίνει από το 2022. Δηλαδή έχει ξανασυμβεί 26 φορές. Δεν είναι ατύχημα — είναι μοτίβο. Και κάθε φορά η ασφάλεια εξαρτάται από το αν θα φτάσει εγκαίρως πετρέλαιο σε εμπόλεμη ζώνη. Ο IAEA προσπαθεί να διαπραγματευτεί τοπική κατάπαυση πυρός για επισκευές.

Αν και πότε θα ανεφοδιαστούν οι γεννήτριες, και αν θα επιτευχθεί η κατάπαυση πυρός.

Το καλώδιο που δεν ζητά άδεια

Το Great Sea Interconnector (GSI) είναι το υποθαλάσσιο καλώδιο που θα συνδέσει ηλεκτρικά την Ελλάδα με την Κύπρο, βγάζοντας το κυπριακό δίκτυο από την απομόνωση. Σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, έχει ολοκληρωθεί το 60% των ερευνών βυθού. Το υπόλοιπο 40% βρίσκεται σε νερά που διεκδικούν και οι δύο χώρες. Η Τουρκία ζητά να ενημερώνεται διπλωματικά πριν από εργασίες εκεί. Ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου, 26 Αυγούστου: «Δεν απαιτείται άδεια — πόσω μάλλον για ένα ειρηνικό έργο υποδομής που θα συνδέσει την Ευρώπη με τη Μέση Ανατολή.»

Δεν είναι για το καλώδιο. Είναι για το ποιος έχει δικαιοδοσία στη θάλασσα ανάμεσα σε Κρήτη και Κύπρο. Ελλάδα και Κύπρος στηρίζονται στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας, που δίνει και στα νησιά ΑΟΖ. Η Τουρκία δεν έχει υπογράψει αυτή τη Σύμβαση και υποστηρίζει ότι πέρα από τα 12 ναυτικά μίλια των χωρικών υδάτων, η θάλασσα εκεί της ανήκει.

Αν η Ελλάδα ειδοποιούσε, θα αναγνώριζε έμμεσα ότι η Τουρκία έχει λόγο σε εκείνα τα νερά. Στο διεθνές δίκαιο η επαναλαμβανόμενη πρακτική μετράει — μια «απλή ενημέρωση» σήμερα μπορεί να γίνει επιχείρημα αύριο.

Το 2024 τουρκικά πολεμικά πλοία ανάγκασαν το ιταλικό ερευνητικό σκάφος Ievoli Relume να αποχωρήσει από αμφισβητούμενα νερά. Η Ελλάδα απάντησε στέλνοντας φρεγάτες. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης διέψευσε ότι οι εργασίες είχαν ανασταλεί, λέγοντας ότι οι έρευνες στην ελληνική ΑΟΖ ολοκληρώθηκαν κανονικά.

Η Ινώ Αφεντούλη, ειδική σύμβουλος του ΕΛΙΑΜΕΠ, εκτιμά ότι δεν συμφέρει την Τουρκία να προκαλέσει κρίση: θα αντιμετώπιζε αντίδραση από ΗΠΑ και ΕΕ και θα επηρεάζονταν τα δικά της προγράμματα αμυντικής συνεργασίας.

Η Ελλάδα προτίθεται να εκδώσει navtex για τις επόμενες έρευνες στα αμφισβητούμενα νερά. Εκεί θα φανεί τι θα κάνει η Τουρκία στην πράξη.

Εκτός λίστας τρομοκρατίας — και οι SDF διαλύονται

Το αμερικανικό Στέιτ Ντιπάρτμεντ ήρε τον χαρακτηρισμό της Συρίας ως κράτους-χορηγού της τρομοκρατίας, μια καταχώριση που ίσχυε από το 1979 — 47 χρόνια.

Ο Μαζλούμ Αμπντί ανακοίνωσε στο προεδρικό μέγαρο της Δαμασκού τη διάλυση των SDF και την ενσωμάτωσή τους στον συριακό στρατό, μετά από επτά μήνες διαπραγματεύσεων. Οι όροι περιλαμβάνουν αναγνώριση κουρδικών πολιτιστικών και εκπαιδευτικών δικαιωμάτων, εκπαίδευση στα κουρδικά μέσα στη χρονιά, και κυβερνητικές θέσεις για την κουρδική ηγεσία.

Το κράτος που για μισό αιώνα ήταν στη λίστα των «κρατών-χορηγών τρομοκρατίας» επανεντάσσεται στο διεθνές σύστημα, και η σημαντικότερη ένοπλη δύναμη εκτός κρατικού ελέγχου παύει να υπάρχει ως ξεχωριστή οντότητα.

Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς δήλωσε ότι ο ισραηλινός στρατός δεν θα αποχωρήσει από τη συριακή ζώνη ασφαλείας όσο υπάρχουν «τζιχαντιστικές απειλές». Η Συρία χαρακτήρισε «παράνομη» την επίσκεψή του στο όρος Ερμών.

Τέσσερα που δεν έπιασαν τα πρωτοσέλιδα

Δημοψήφισμα 29–30 Αυγούστου: 52,8% κατά της επανέναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων, 47,2% υπέρ. Περίπου 90% των αλιευτικών επιχειρήσεων ήταν αντίθετες. Η φιλοευρωπαϊκή πρωθυπουργός δήλωσε ότι δεν θα προχωρήσει σε διαπραγματεύσεις.

21,104°C στις 22 Αυγούστου — η υψηλότερη μέτρηση που έχει καταγραφεί, τον μήνα που οι ωκεανοί κανονικά αρχίζουν να ψύχονται.

Εννέα άτομα κατηγορούνται ότι διοχέτευσαν 74 servers με επεξεργαστές Nvidia B300 στην Κίνα, παρακάμπτοντας τους αμερικανικούς ελέγχους εξαγωγών. Την ίδια εβδομάδα η Nvidia ανακοίνωσε τρίμηνο 96,2 δισ. δολαρίων.

Εκατοντάδες στρατιώτες επιτέθηκαν στη βάση 101 στο Νιαμέι, πρωτεύουσα του Νίγηρα — κράτους του Σαχέλ, να μην συγχέεται με τη γειτονική Νιγηρία. Η ανταρσία κατεστάλη μέσα σε ώρες, με επίγεια και εναέρια υποστήριξη του ρωσικού Africa Corps. Γιατί υπάρχουν Ρώσοι εκεί: μετά το πραξικόπημα του Ιουλίου 2023 ο Νίγηρας έδιωξε τις γαλλικές και στη συνέχεια τις αμερικανικές δυνάμεις, και στράφηκε στη Μόσχα. Σήμερα το Africa Corps διατηρεί 200–300 άνδρες στη χώρα. Η βάση 101 είναι η ίδια που χρησιμοποιούσαν οι Αμερικανοί.

Τι ανοίγει την επόμενη εβδομάδα

Το Ιράν έθεσε όρους για το άνοιγμα: άρση του αποκλεισμού λιμανιών, αποζημιώσεις, ελάφρυνση κυρώσεων. Ο Τραμπ απάντησε: «Δεν έχω κανένα χρονοδιάγραμμα.» Αντιπροσωπείες από Κατάρ, Ομάν και Πακιστάν πήγαν στην Τεχεράνη μέσα σε μία εβδομάδα.

Το επιτόκιο είναι σήμερα 3,50–3,75%. Αν ανέβει, θα επηρεάσει το κόστος δανεισμού διεθνώς.

Ανακοινώνονται αρχές Σεπτεμβρίου, γύρω από τη ΔΕΘ.

Η Ρωσία προανήγγειλε «μαζικά πλήγματα». Μπαίνουμε στον χειμώνα.

Τα καύσιμα των γεννητριών.

Η έκδοση navtex για τις έρευνες του GSI.

Αναμένεται τέλη Σεπτεμβρίου στον Λευκό Οίκο.

Τι κρατάμε από αυτή την εβδομάδα

Δεν κερδίζεται πια με έδαφος αλλά με διυλιστήρια, λιμάνια, κυρώσεις και δασμούς. Και οι δύο πλευρές στην Ουκρανία, και οι ΗΠΑ με το Ιράν, κάνουν το ίδιο πράγμα: προσπαθούν να σταματήσουν τον άλλον να λειτουργεί.

Περνά στην τιμή του αερίου, στον πληθωρισμό, στα επιτόκια, στον λογαριασμό. Και στην άκρη της αλυσίδας, σε ένα πυρηνικό εργοστάσιο που λειτουργεί με γεννήτριες.

Οι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ανοιχτοί — κρυφά, αλλά ανοιχτοί.